Thụy Sỹ ngày 22/12/2015,

Tôi may mắn có mấy anh bạn đang học và làm việc tại Thụy Sĩ (TS) nên nhân dịp nghỉ lễ Noel và năm mới tôi cùng một đứa em nữa sang đây để du hí (bên này đây là 2 tuần nghỉ y như tết nguyên đáng bên mình vậy vì đây là tết của họ mà).

Nơi chúng tôi đặt chân tới là Laussane, một thành phố ngự trị ở bờ tây của TS, kế bên hồ nước lớn nhất nước này là Lac Léman (hay còn gọi là Hồ Genève vì hai thành phố Laussane và Genève đều nằm dựa trên hồ này). Hồ này có 60% diện tích bề mặt thuộc quyền sở hữu của TS, còn lại 40% thuộc Pháp. Biên giới của hai nước này chạy ngang qua mặt hồ.

Hồ Lac Léman và hai thành phố Genève, Lausanne. Hồ Lac Léman và hai thành phố Genève, Lausanne.

Do phương tiện đi lại thuận lợi, với tàu điện, chúng tôi chỉ mất tầm 4 tiếng là có thể đi từ Pháp đến Thụy Sĩ dễ dàng. Cảm giác y như đi xe đò từ quê Bến Tre lên TPHCM trong những ngày lễ tết trong khi giữa BT và TPHCM chỉ cách nhau có hơn 100Km còn giữa Paris và Laussane cách nhau tới tận 518Km (đo bằng Google Maps, đường đi xe ôtô). Thường thì lên tàu chúng tôi chỉ việc ngủ một giấc là tới nơi, tàu chạy khá êm, dừng cũng ít trạm (tầm 3-4 trạm gì đấy). Đáng lý ra tôi định đi dạng “quá giang xe” để tiền rẻ hơn. Dạng này là kiểu có người đi xe hơi từ Paris về Laussane dịp lễ mà họ còn trống ghế nên cho mình thuê chỗ đi cùng. Giá sẽ rẻ hơn đi tàu điện tầm 20-30 euros (khoảng 500 ngàn VND). Tuy nhiên do đang trong giai đoạn khủng bố IS hoành hành, lại có nhiều sự kiện không hay về dân nhập cư ở châu Âu nên tôi chọn cách tốn thêm tí tiền nhưng an toàn hơn bằng cách đi tàu điện.

Đáng lý ra đồ đạc mang theo rất nhẹ và ít vì tôi không thích mang quá nhiều thứ nhưng do thời tiết lạnh, tôi lại sợ bên TS lạnh hơn bên Pháp nhiều nên đem theo toàn áo lạnh đủ độ dày để thay đi chơi cho dễ (theo tra cứu thì nhiệt độ cao nhất là 9 độ C, thấp nhất là 3 độ C). Thành ra trong valise toàn là áo lạnh chứ thật ra cũng không có gì đặc biệt.

Hành trang. Đem theo cái valise này + cái balô mang trên vai là xong.

Đến nơi có một anh ra đón ở gare, ảnh tên Quang, điều đặc biệt là anh em bên này cũng không ít nhưng họ chẳng ai có số điện thoại của ai, cái anh mà tôi liên lạc cũng dùng điện thoại nhưng hết pin hay hết tiền gì đấy. Điện thoại tôi chuyển vùng cũng không được. Nói chung là không liên lạc bằng điện thoại được. Toàn liên lạc qua facebook trước rồi đi sau.

Đồng hành. Hai anh em từ Pháp sang du hí Thụy Sĩ.

Anh Quang rước chúng tôi về nhà làm đồ ăn uống, mời thêm 3 người bạn khác (cũng là bạn chung của chúng tôi) đến để tham gia. Anh làm món bò sốt vang, gỏi cuốn thịt bò và tráng miệng bằng món trái cây ngào (tự tôi đặt tên). 6 anh em mà uống hết 3.5 chai vang (0.5 chai kia đem đi nấu bò sốt vang). Anh Quang uống nhiều nên bị rượu nó hành ghê gớm, sáng hôm sau trễ lịch trình độ 2 tiếng vì quá mệt nhưng lỡ mua vé rồi cũng ráng đi.

Cảm nhận đầu tiên khi sang TS chính là con gái nơi đây cực đẹp. Phải nói là rất rất đẹp, đi đâu cũng thấy cả. Con trai cũng thế. Đường xá thì rất sạch sẽ, không như bên Pháp. Nhà cửa có vẻ khá cổ kính, nhịp sống không quá hối hả như Pháp và có vẻ rất buồn. Mấy anh bên này bảo ở đây sống chán lắm vậy mà người ta bảo TS là một trong những nơi đáng sống nhất trên thế giới, củng chả hiểu nỗi.

Thụy Sĩ là một trong những nơi đắt đỏ nhất thế giới. Nói về cùng một mặt hàng có lẽ giá cả gấp 2 hoặc 3 lần bên Pháp (họ dùng CHF - France Thụy Sĩ trong khi Pháp và các nước châu Âu khác dùng euros). Lúc đầu nghe đâu mấy anh sang đây lương cao chót vót ngưỡng mộ nhưng khi sang đây mới thấy mọi thứ đều rất mắc, ngay cả cái túi đựng rác bên Pháp mua rẻ mạc thì bên này bán một túi nhỏ = 1chf (22 ngàn VND) và nghe đâu nó bắt mình dùng loại túi đó (chắc để có thể tái chế được). Thịt bò thì là loại thịt mắc nhất, thế nên mấy anh toàn ăn thịt heo. Hôm nay anh Quang đãi tụi tôi món bò sốt vang là rất quý và tốn kém. Lại còn món nem rán (chả giò chiên), ảnh nói tiêu tốn gần cả trăm CHF luôn vì có nhiều nguyên liệu, rau châu Á thì mắc khỏi nói luôn rồi.

Cảm nhận nữa là nhà cửa bên đây rất giống nhau và thường tập trung theo từng cụm. Ví dụ nguyên 1 cụm lớn này thì nhà nào cũng y chang nhà nào, rồi qua cụm lớn khác, thành ra nhìn không thích mắt lắm, thấy hơi chán chán.

Xe bus thì đi không bao giờ được mua vé ngay trên xe bus, cũng không có chỗ tít vé như bên Pháp. Mọi thứ đều phải được mua ở quầy bán vé hay ở trạm chờ, nó cũng chỉ là 1 tờ giấy được in ra mà thôi. Nếu không có cảnh sát kiểm tra thì cũng khó phân biệt ai đi chui ai đi chính luật. Có lẽ vì thế mà lượng cảnh sát kiểm tra vé cũng dày đặc hơn bên Pháp rất nhiều.

Tiền Thụy Sỹ. Tiền Thụy Sĩ.

Thêm một ấn tượng nữa là TS rất tiết kiệm, xe bus tụi nó cũng chia thành từng loại kích cỡ riêng để phục vụ. Ví dụ ban ngày dùng loại lớn vì lượng người nhiều, ban đêm dùng loại nhỏ xíu (y như xe tốc hành 16 chỗ bên mình nhưng rộng rãi thoáng mát hơn). Nghe anh kia bảo nếu có 1 nhóm người nào trên 10 người mà muốn đi bus ban đêm, phải gọi báo nó trước 1 ngày để nó chuẩn bị vì xe không đủ chỗ cho ngần ấy người.

Tinh thần làm việc của người TS thì khỏi bàn cãi, họ nghỉ rất ít, chả bù với Pháp. Trong khi người Pháp rất làm biếng, họ nghỉ suốt, trong lúc làm việc cũng nghỉ giữa giờ cà phê cà pháo này nọ. Người TS nghe mấy anh kể làm việc rất nghiêm túc và tần suất cao. Ngay cả ngày lễ noel và tết, bên Pháp nó cho nghỉ luôn 2 tuần chứa 2 ngày lễ ấy thì bên Thụy Sĩ chỉ nghỉ được có 1 buổi. Áp lực công việc cũng được đẩy mạnh nhiều.

Điểm khác biệt nữa so với Pháp là ở chế độ thuế và phát lương (cũng nghe mấy anh kể). Bên Pháp chỉ phát lương 12 tháng, bên TS nó phát thành 13 tháng, tức là hợp đồng mình bao nhiêu tiền thì nó chia thành 13 tháng để phát ra. Khi phát nó không tính thuế sẵn trong đó mà mình phải tự đóng riêng, bảo hiểm cũng phải tự đóng riêng, giống như kiểu nó quăng cho mình 1 cục tiền rùi mình phải tự làm hết phần còn lại. Trong khi Pháp thì nó có kèm trong đó rất nhiều thứ nên trên bảng lương ghi rất cao nhưng thực tế lương NET nhận được chả là bao.

Và điểm đặc biệt cuối cùng, cũng là lớn nhất ở nơi đây chính là ngôn ngữ và văn hóa. Ở Thụy Sĩ, bạn sẽ có ít nhất 4 thứ tiếng khác nhau, mỗi vùng một thứ tiếng. Ví dụ ở Lausanne thì toàn nói tiếng Pháp, tất cả biển hiệu, quảng cáo, xe bus, phương tiện công cộng… đều ghi bằng tiếng Pháp, người ta cũng giao tiếp chủ yếu bằng thứ tiếng này. Vui là thứ tiếng Pháp bên TS này ko giống hoàn toàn với tiếng Pháp bên Pháp, ví dụ số 80 bên Pháp sẽ được đọc là quatre-vingt (kiểu 4x20) trong khi bên này nó đọc là huitante (kiểu của tiếng Anh-eighty). Còn vùng khác, ví dụ thành phố Zurich tôi đi vào ngày thứ 2 thì nói tiếng Đức, tất cả bản chỉ dẫn, quảng cáo này nọ đều là tiếng Đức. Ngoài ra còn có vùng nói tiếng Anh, mấy tiếng địa phương gì đó. Nghe anh kia bảo tiếng Đức chiếm đa số. Mà đặc biệt ai cũng rành tiếng Anh cả, đó là lý do tôi rất thích khi đi sang đây, họ nói tiếng Anh rất chuẩn, ai cũng nói được chứ không như ở Pháp, rất ít người biết nói, mình phải dùng tiếng Pháp mới được.

Một điểm vui nữa là khi mình hỏi một người “Bạn có biết nói tiếng Anh không? (Do you know English?)”, nếu họ trả lời “Có (Yes)” tức là họ nói tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ luôn rồi, còn nếu họ trả lời là “chút chút (a little bit)” thì có nghĩa trình độ của họ hơn cả mình, chỉ là họ không quá master 100% thôi. Từ đó suy ra cái biết của tôi chắc = 10% cái chút chút của họ quá, haha.

Mời bạn xem kỳ 2.