Lần đầu thấy trăng là một tiểu thuyết giáo dục. Tác giả mượn những con người, hình ảnh và cốt truyện để nói về một phần thực trạng giáo dục của Việt Nam ngày nay, về những suy nghĩ thầm kín của một người giáo viên chân chính. Nỗi lo cơm áo gạo tiền, về đạo đức nghề nghiệp cũng như tác động của môi trường giáo dục rập khuông, đề cao thành tích được miêu tả sinh động qua tác phẩm.

Tác phẩm cũng cho ta góc nhìn nội tâm đa dạng của một bộ phận trẻ cá biệt với những tính cách mạnh. Những gì ta thấy và hiểu về chúng chưa nói lên con người của chúng. Ai cũng có một hoài bão và ước mơ riêng, chỉ là họ có đủ nghị lực để vượt qua cái hoàn cảnh và trách nhiệm nặng nề mà cuộc sống khôn lường mang đến cho họ hay không.

Lời tự sự về nhân sinh quan, về thái độ sống của nhân vật chính khiến cho ta có một sự đồng cảm sâu sắc với những kiếp người cùng khổ trong xã hội.

Chung quy lại thì giáo dục vẫn là quốc sách hàng đầu của quốc gia, Võ Diệu Thanh ẩn ý gởi đến mong muốn đổi mới cải cách giáo dục một cách toàn diện và mang tính thực tiễn hơn là tô vẻ hình thức như hiện nay. Tác phẩm cũng cho ta thấy vẻ bất lực và lời than trách cho số phận của nền giáo dục hiện tại. Hệ thống trường học, giáo viên, bằng cấp, bảng điểm và thành tích ngày một sáo rỗng và không mang lại lợi ích thiết thực.

Nếu là một người làm trong giáo dục, yêu nghề, yêu trẻ, cũng có mong muốn góp một chút gì đó cho nền giáo dục nước nhà hay chỉ đơn giản là một người còn lòng trắc ẩn về thế thái, nhân sinh, về quá trình xây dựng con người dưới tác động khó lường của xã hội, hãy đọc tác phẩm này của Võ Diệu Thanh.

Xem tóm tắt

Tác phẩm có thể coi là quyển nhật ký cá nhân của Dẫu, một cô bé sinh ra trong một gia đình nghèo, ở một vùng quê nghèo thiếu chữ. Người dân nơi đây họ không quan tâm đến giáo dục, họ chỉ mong sao lo cho đủ cái ăn cái mặc hàng ngày đã là quá mãn nguyện rồi. Tâm lý cái ăn đi trước đó bao trùm gần như toàn bộ con người vùng xa xôi hẻo lánh. Đối với họ, học hành là một thứ xa xỉ, chỉ dành riêng cho những người giàu có, no đủ.

Dẫu là một sản phẩm của cái xã hội thiếu chữ này. Tâm trí cô bé bị xã hội làm cho bao phủ cái ý nghĩ kỳ thị các con chữ và khinh thường hệ thống giáo dục. Rồi cuộc đời cô bé cũng bị đẩy đưa theo chiều hướng không thuận lợi, cô bé phải đi làm gái để nuôi thân.

Tác phẩm là sự chuyển biến tâm lý, thái độ sống và mong muốn “được học chữ” của Dẫu. Song hành mạch truyện chính, Võ Diệu Thanh cũng không quên lồng ghép nhiều tình tiết tình cảm của các nhân vật, những mong muốn tự nhiên nhất của con người.